بیش فعالی | علل، علائم و راه درمان

0

بیش فعالی وضعیتی است که با فعالیت غیرعادی یا نامعمول همراه می‌باشد. کنار آمدن با این وضعیت معمولاً برای افرادی که در کنار فرد بیش‌فعال هستند، مانند معلمان، کارکنان و والدین، کار دشواری می‌باشد. بیش فعالی ممکن است به بروز اضطراب یا افسردگی در فرد منجر شود.

ویژگی‌های رایج بیش فعالی عبارت‌اند از:

  • تحرک مداوم
  • رفتار پرخاشگرانه
  • رفتار تکانشی
  • حواس‌پرتی

اگر برای تمرکز کردن یا یکجا نشستن با دشواری مواجه هستید، ممکن است با مشکلات دیگری نیز مواجه شوید، ازجمله:

  • مشکلات در مدرسه یا محل کار
  • آسیب دیدن روابط با دوستان و اعضای خانواده
  • بروز حوادث و صدمات
  • افزایش خطر سوء مصرف الکل و مواد

بیش فعالی معمولاً از نشانه‌های یک بیماری روانی یا جسمی می‌باشد. یکی از اصلی‌ترین بیماری‌های مرتبط با بیش‌فعالی اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی (ADHD) نام دارد.

اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی باعث می‌شود تا فرد فوق‌العاده فعال، تندخو و سربه‌هوا بشود. این اختلال معمولاً در دوران کودکی یا نوجوانی تشخیص داده می‌شود؛ اگرچه ممکن است ADHD در برخی از افراد در دوران بزرگسالی شناسایی گردد.

بیش‌فعالی قابل درمان است. تشخیص زودهنگام و برنامه درمانی مناسب در درمان موفقیت‌آمیز این مشکل نقش مهمی دارند.

علت بیش فعالی چیست؟

بیش فعالی می‌تواند ناشی از بیماری‌های روانی یا جسمی باشد. به‌طورمثال، بیماری‌هایی که دستگاه عصبی یا تیروئید را تحت تاثیر قرار می‌دهند می‌توانند در بروز این مشکل نقش داشته باشند.

شایع‌ترین دلایل بیش‌فعالی عبارت‌اند از:

  • اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی
  • پرکاری تیروئید
  • اختلالات مغزی
  • اختلالات دستگاه عصبی
  • اختلالات روانی
  • مصرف مواد محرک نظیر کوکائین یا متمفتامین (شیشه)

نشانه‌ها و علائم بیش فعالی

کودکان بیش فعال ممکن است برای تمرکز کردن در محیط مدرسه با مشکل مواجه شوند. این کودکان همچنین ممکن است رفتارهای تکانشی از خود نشان دهند، مانند:

  • صحبت کردن خارج از نوبت
  • نسنجیده حرف زدن
  • کتک زدن سایر دانش‌آموزان
  • دشواری برای نشستن بر روی صندلی

رفتارهای رایج در بزرگسالان بیش فعال:

  • کم شدن میزان توجه
  • دشواری برای تمرکز کردن در محل کار
  • دشواری برای به یاد آوردن نام‌ها، شماره‌ها یا اطلاعات دیگر

اگر فرد به دلیل نگرانی برای تجربه بیش فعالی دچار پریشانی و استرس شود، ممکن است به اضطراب یا افسردگی دچار گردد.

در بسیاری از موارد، بزرگسالان بیش فعال علائم مشابهی با کودکان بیش فعال دارند.

بیش فعالی

تشخیص

بیشتر بخوانید:

اگر فرزندتان بیش فعال است، باید با پزشک در این مورد صحبت کنید.

پزشک دربارۀ علائم فرزندتان و زمان شروع آن‌ها از شما سوالاتی را خواهد پرسید. او همچنین دربارۀ تغییرات رخ داده در وضعیت سلامت کلی و داروهای مصرفی پرسش‌هایی خواهد کرد.

پاسخ دادن به این سوالات به پزشک کمک می‌کند تا نوع بیش فعالی را تشخیص دهد. این کار همچنین به پزشک کمک می‌کند تا بفهمد که بیش‌فعالی ناشی از یک بیماری جدید یا قدیمی بوده یا از عوارض جانبی داروهای مصرفی می‌باشد.

همچنین امکان دارد که پزشک آزمایش خون یا ادرار را برای بررسی سطوح هورمون در بدن فرد تجویز کند. این کار کمک می‌کند تا پزشک احتمال وجود مشکلات هورمونی را بررسی کند. به‌طورمثال، عدم تعادل هورمون تیروئید می‌تواند علت بروز بیش فعالی باشد.

درمان موثر و موفقیت‌آمیز بیش‌فعالی نیازمند تشخیص دقیق این مشکل در بیمار می‌باشد.

درمان بیش فعالی

اگر پزشکتان تشخیص دهد که بیش‌فعالی شما ناشی از یک بیماری جسمی است، برایتان داروهای مناسب برای درمان بیش فعالی را تجویز خواهد کرد.

همانطور که اشاره شد بیش‌فعالی ممکن است ناشی از بیماری روانی باشد. در این صورت، پزشک شما را به متخصص اعصاب و روان (روانپزشک) ارجاع خواهد داد. روانپزشک ممکن است از دارو، تراپی یا هر دو مورد برای درمان بیش فعالی استفاده کند.

تراپی

رفتار درمانی شناختی (CBT) و گفتار درمانی از روش‌های رایج برای درمان بیش‌فعالی به حساب می‌آید.

CBT بر ایجاد تغییر در الگوهای فکری و رفتاری بیمار تمرکز دارد.

گفتاردرمانی صحبت کردن دربارۀ علائم بیش فعالی با تراپیست (روان‌درمانگر) را شامل می‌شود. روان‌درمانگر می‌تواند به یادگیری راهبردهای لازم برای مقابله با بیش‌فعالی و کاهش اثرات آن کمک کند.

دارو

برای کنترل بیش‌فعالی، ممکن است بیمار به مصرف دارو نیاز داشته باشد. داروهای بیش‌فعالی اثر آرامش‌بخش داشته و برای بزرگسالان و کودکان تجویز می‌شوند.

برخی از داروهای بیش فعالی عبارت‌اند از:

  • دکس‌متیل‌فنیدات
  • دکستروامفتامین و امفتامین
  • دگزامفتامین
  • لیزدکسامفتامین
  • متیل فنیدات

مصرف نادرست برخی از این داروها ممکن است اعتیادآور باشد. پزشک یا روانپزشک بر میزان مصرف داروی بیمار نظارت خواهد داشت.

همچنین ممکن است پزشک از شما بخواهد که از عوامل تحریک‌کنندۀ علائم بیش فعالی دوری کنید. به‌طورمثال، شاید پزشک از شما بخواهد که از مصرف کافئین و نیکوتین دست بکشید.

کلام آخر

عدم درمان بیش فعالی ممکن است در کار، درس و روابط شخصی اختلال ایجاد کند. بیش‌فعالی ممکن است نشانه‌ای از وجود یک بیماری در فرد باشد که نیازمند درمان است.

اگر فکر می‌کنید که خودتان یا فرزندتان به بیش‌فعالی دچار هستید، با پزشک صحبت کنید. پزشک با توجه به علت بیش فعالی، گزینه‌های درمانی ازجمله مصرف دارو، جلسات تراپی یا هر دو را پیشنهاد خواهد کرد. همچنین امکان دارد که پزشک شما را به یک متخصص ارجاع دهد.

برنامه‌های درمانی به مدیریت بیش‌فعالی کمک می‌کنند و اثرات این اختلال بر زندگی را محدود می‌سازند.

منبع healthline.com

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.